Þjóðleikhúsið frumsýndi síðustu helgi leikritið Högg eftir breska leikskáldið James Graham, sem byggir á raunverulegri sögu ungs manns úr Nottingham sem varð valdur að dauða annars manns með einu hnefahöggi. Leikstjórinn Magnús Geir Þórðarson segir verkið hafa snert hann djúpt og segir það snúast um þá valkosti sem fólk stendur frammi fyrir þegar lífið tekur hörðum stefnu, og hvað gerist þegar mildi er valin í stað heiftar.
Samkvæmt frétt visir.is byggir verkið á bók Jacobs Dunne, Right from Wrong, þar sem hann reifar eigin sögu. Eitt hnefahögg breytti öllu, en ekki síður þau stakkaskipti sem fylgdu í kjölfarið: fangelsisvistina og óvænta fundi við foreldra hins látna, sem óskuðu eftir að hitta hann.
Sönn saga með óvenjulegan kraft
„Högg er náttúrulega mjög margslungið verk og er fyrst og fremst alveg ótrúlega áhrifarík saga ungs manns sem lætur engan ósnortinn,“ sagði Magnús Geir við visir.is. Hann tók fram að leikritið fjalli um einn örlagaríkan atburð og valkostina sem fylgja honum.
„Það hvaða valkost við veljum getur breytt öllu um framhaldið, hvort við veljum rétt eða rangt,“ sagði hann. Handritið rataði á borð leikhússins fyrir tveimur árum, stuttu eftir frumsýningu í Nottingham. Uppsetningin var síðan sýnd í New York og London, hratt gríðarlegri umræðu af stað og vann öll helstu leikhúsverðlaun, meðal annars sem leikrit ársins.
„Það blasti strax við að þetta er einstaklega vel skrifað verk eftir eitt fremsta leikskáld Breta. En það sem skipti nú enn meira máli var að þarna var saga sem talaði mjög sterkt til okkar og hafði djúpstæð áhrif á mig persónulega þegar ég las þetta,“ sagði leikstjórinn. Hann lagði til við visir.is að vitundin um að um raunverulegt fólk sé að ræða eyki áhrifamáttinn.
Islenzk uppsetning með virðingu fyrir uppruna
Þjóðleikhúsið er fyrst leikhúsa til að fá heimild til að setja verkið upp eftir upprunalegu uppfærslunni. Magnús Geir sagði að teymið hefði ákveðið að staðfæra ekki verkið, en uppsetningin sé þó alíslensk. Gísli Galdur Þorgeirsson sá um tónlistina og Ilmur Stefánsdóttir gerði leikmyndina.
„Við erum auðvitað að vinna með leikritið sjálft og svo búum við að því að af því þetta eru raunverulegar sögur er til heilmikið efni, bók sem Jacob skrifaði, hlaðvarpsþættir og ótal viðtöl,“ sagði hann. Í undirbúningi fengu þau fjölmarga sérfræðinga til að fræða þau: fólk sem hefur unnið inni í fangelsiskerfinu, sálfræðinga, afbrotafræðinga og félagsfræðinga.
Þar á meðal fannst teyminu ómetanlegt að fá þá til að „koma og fræða okkur“ og „setja fleiri liti í sögurnar“.
Samfélagsumræðan: Fyrirgefa eða refsa?
Verkið veltir upp stórum spurningum: hvernig unnið sé úr áföllum, hvort hægt sé að ná sátt á milli þolenda og gerenda, og hvort mögulegt sé að fyrirgefa. Magnús Geir segir að sú sátt hafi ekki fengist í dómskerfinu né á samfélagsmiðlum, en gæti mögulega fengist í samtali. Jacob hefur tekið virkan þátt í verkefnum á sviði uppbyggilegrar réttvísi, meðal annars á vegum The Forgiveness Project, og lokið háskólaprófi í afbrotafræði með ágætiseinkunn.
„Þegar fólk gerir mistök og jafnvel mistök sem hafa hræðilegar afleiðingar, á fólk þá von á að fá annað tækifæri? Viljum við að samfélagið sé þannig að ef fólk sýnir iðrun og vilja til að bæta sig, ætlum við að vera opin fyrir því?“ spurði hann.
Verkið talar til ungs fólks
Þó leikritið sé skrifað fyrir fullorðna sagði Magnús Geir að sagan væri skýr og talaði sterkt til ungs fólks. Leikhúsið hafi fengið hópapantanir frá elstu bekkjum grunnskóla, framhaldsskóla og háskóla, og fræðsludeild Þjóðleikhússins hafi unnið sérstakt fræðsluefni.
Eftir sjöttu sýningu næsta föstudag verður Joan, móðir fórnarlambsins James Hodgkinson, viðstödd og tekur þátt í umræðum ásamt leikhúsinu.
Spurningar og svör
Hvað er leikritið Högg um?
Högg er leikrit eftir James Graham byggt á bók Jacobs Dunne, Right from Wrong, sem reifar sögu ungs manns sem varð valdur að dauða annars manns með einu hnefahöggi og þá sátt sem fylgdi í kjölfarið.
Hvenær var Högg frumsýnt í Þjóðleikhúsinu?
Verkið var frumsýnt í Þjóðleikhúsinu síðustu helgi, eða um miðjan október 2026.
Hver leikstýrir Höggi?
Magnús Geir Þórðarson leikstýrir verkinu. Gísli Galdur Þorgeirsson sá um tónlist og Ilmur Stefánsdóttir gerði leikmyndina.