Þegar áramótin koma hverfur stór hluti af 40 prósenta flugafslætti Loftbrúar, og fólk á landsbyggðinni mun greiða þúsundum króna meira fyrir nauðsynlegar ferðir til Reykjavíkur. Það segir Ísafjarðarmaðurinn Páll Janus Þórðarson, íþróttafræðingur og faðir þriggja barna, í samtali við mbl.is þann 25. október 2026, og kallar breytinguna ekkert annað en landsbyggðarskatt.
Innviðaráðherra Eyjólfur Ármannsson hefur boðað að afslátturinn verði fast krónutala, 7.000 krónur, frá 1. janúar í stað hlutfalls af heildarfargjaldi. Á landsbyggðinni hefur það vakið hörð viðbrögð, og meðan á samtalinu við mbl.is stóð barst fregn um að ráðherrann myndi skoða hækkun afsláttarins í 9.000 krónur.
Kostnaðurinn við að fylgja konu sinni suður
Páll og eiginkona hans, Þóra Marý Arnórsdóttir þroskaþjálfi, eiga von á fjórða barni. Ljósmóðir vísar konunni suður til Reykjavíkur, og Páll fer með henni til halds og trausts. Fylgdarmanni eða maka er ekki greitt fyrir þessar ferðir.
„Til dæmis þegar ég bóka flugið hjá Icelandair, sem kostar 79.000 krónur áður en Loftbrúarkóðinn er settur inn, fellur verðið niður í 47.000 krónur,“ sagði Páll við mbl.is. Hann taldi fram kostnað við vinnulaun týnd, uppihald og gistingu ofan í flugið. Frá 1. janúar mun sama fara kosta 65.000 krónur, því afslátturinn verður aðeins 7.000 krónur fyrir hvort þeirra.
Það er þungbyrði fyrir vinnandi fjölskyldu vestra í firðinum. Salt í grautinn er ekki ókeypis, og nú þyrlast meira af honum í ríkissjóð.
Dýrabær í raun og veru
Páll spyr í pistli sínum á Facebook hvort George Orwell sé kominn til Íslands. Í Dýrabæ, skáldsögu Orwells, endar hugsjónin um jafnræði á því að sumir verða jafnari en aðrir. Páll finnur sig stundum staddan í þeirri sögu, og honum kemur það óþægt.
„Þetta er jafnaðarflokkur sem kennir sig við jöfnuð,“ sagði hann og vísaði til Samfylkingarinnar sem skipar ríkisstjórnina. „Svo er bara verið að grafa undan þeim jöfnuði sem fyrir var, ef svo má segja. Maður upplifir sig svolítið eins og einhvern kjánalegan sauð úti á landi sem lætur gabba sig í að reyna að skapa verðmæti á landsbyggðinni.“
Orwell hefur reyndar verið á dagskrá annars staðar í heiminum líka; úkraínskt fjölmiðlaférit taldi nýlega að skáldsögur hans um grafalæti hafi orðið raunveruleiki í austurhluta Evrópu, þar sem þjóð lifir í stöðugu ástandi óvæntrar óvinahótunar, eins og úkraínska fréttamiðið hefur lýst.
Þingmenn landsbyggðarinnar þöggi
Páll saknar þess að heyra í þingmönnum landsbyggðarinnar þegar slík lagað kemur upp. „Maður les endalausar athugasemdir þar sem þeir segjast koma hlutunum áleiðis eða sýna þessu skilning, og svo gerist náttúrulega ekki neitt,“ sagði hann. „Þeirra atkvæði eru á landsbyggðinni og það eru þeirra atkvæði sem eru að óska eftir þessu, og maður upplifir sig svolítið vanmáttugan þegar svörin eru svona.“
Hér liggur sú táknræna söga að jafnræði sem Dýrabær skýslar. Í bók Orwells fara hestarnir fyrst í stjórn með loforðum um að allir skuli vera jafnir. Síðan færa greyin sig smám saman ofar, íllt í húsum, meira á borði, þar til reglan hljóðar: allir dýr eru jöfn, en sum dýr eru jafnari en önnur. Íslenzk stjórnmál hafa ekki farið svo langt, en Páll telur stefnuna sjáanlega á fjall.
Breiðu bökin borga, djúpu vasarnn haldast ósnortnir
Það er ekki fyrsta skiptið sem landsbyggðin greiðir fyrir að búa fjarri höfuðborginni. Vaxtarsóna er ekki framkvæmd á Ísafirði; Páll og Þóra hafa alltaf þurft að sækja þjónustu til Reykjavíkur. Drengur þeirra er í tannréttingum sem Sjúkratryggingar endurgreiða ekki, og fjórar ferðir hafa verið gerðar þess vegna það sem af er árinu.
„Þá upplifir maður sig enn og aftur eins og einhvern bóndadurg sem má bara sitja og standa eins og honum er sagt, og borga þegar á að borga,“ sagði Páll. „Þetta eru breiðu bökin, það er ekki verið að seilast í djúpu vasana.“
Sem hann segir mun fjölskyldan ekki fækka nauðsynlegum ferðum suður, þótt hver og ein þeirra kosti þúsundir króna meira. Barnið sem vonast er kemur þegar það kemur, og ljósmóðirin býr í Reykjavík.
Hvað breytist í Loftbrú frá 1. janúar?
Hversu mikið hækkar flugið?
Fyrir par á Ísafirði sem bókar flug sem kostaði 47.000 krónur með núverandi 40 prósenta afslætti mun sama fara kosta 65.000 krónur með fastri 7.000 króna afslættarskírteini. Ef afslátturinn verður hækkaður í 9.000 krónur, einsog ráðherrann hefur heitið að skoða, verður fararþeginn samt rúmlega 15.000 krónum dýrri.
Hverjir njóta afsláttarins?
Allir íbúar landsins búsettir fjarri höfuðborginni njóta í dag 40 prósenta afsláttar af heildarfargjaldi með Loftbrú. Frá áramótum verður afslátturinn föst krónutala í stað hlutfalls, samkvæmt tilkynningu innviðaráðherra.
Fær fylgdarmaður greitt?
Nei. Fylgdarmönnum eða mökum er ekki greitt fyrir ferðir þessar, og Loftbrúafslátturinn nær því til beggja aðila pörs sem ferðast saman.